Μια νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη
Μια νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη-κείμενο
Η κατάργηση της τετραρχίας έφερε στην αρχή ηρεμία και ενότητα στην αυτοκρατορία. Ο μονοκράτορας Κωνσταντίνος όμως διαπίστωσε ότι η διακυβέρνηση της απέραντης αυτοκρατορίας από τη Ρώμη ήταν δύσκολη επειδή:
1. Βρισκόταν πολύ μακριά από τις ακριτικές περιοχές του Δούναβη και της Ανατολής, που δέχονταν εχθρικές επιδρομές.
2. Ήταν για πολλά χρόνια κέντρο λατρείας του «ρωμαϊκού πανθέου» και ο χώρος που έγιναν σκληρές συγκρούσεις ανάμεσα στους τετράρχες αλλά και διωγμοί των Χριστιανών.
Γι’ αυτούς τους λόγους αποφάσισε να προχωρήσει σε αλλαγές στη διοίκηση και τη θρησκεία. Έτσι:
Μετέφερε την πρωτεύουσα από τη Ρώμη στο Βυζάντιο, μια αρχαία ελληνική αποικία στην Προποντίδα.
Εφάρμοσε ό,τι όριζε το Διάταγμα των Μεδιολάνων και στήριξε τη διωκόμενη ως τότε χριστιανική θρησκεία.
Το επίσημο όνομα της νέας πρωτεύουσας, με απόφαση του ιδρυτή της, ήταν «Νέα Ρώμη». Όλοι όμως την έλεγαν Κωνσταντινούπολη και αργότερα απλώς Πόλη. Η θέση της ήταν εξαιρετική. Εκεί συναντιόνταν οι δρόμοι που ένωναν την Ευρώπη με την Ασία, αλλά και τον Εύξεινο Πόντο με το Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Σ’ αυτή κατέληγε η Εγνατία οδός και από εκεί ξεκινούσαν οι εμπορικοί δρόμοι προς τη Μικρά Ασία και τις επαρχίες της Ανατολής.
Οι επαρχίες αυτές επί αιώνες τροφοδοτούσαν τη Ρώμη και την Αυτοκρατορία με είδη πρώτης ανάγκης που παρήγαν οι ίδιες, αλλά και με αρώματα, μπαχαρικά, μετάξι και κοσμήματα που προέρχονταν από γειτονικές χώρες της Ανατολής. Όλος αυτός ο πλούτος τώρα θα κατευθυνόταν προς την Κωνσταντινούπολη.
Στις ανατολικές περιοχές της αυτοκρατορίας κατοικούσαν κυρίως ελληνόφωνοι πληθυσμοί. Οι περισσότεροι από αυτούς είχαν ασπαστεί το Χριστιανισμό, ο οποίος εκεί είχε πρωτοδιδαχτεί και ριζώσει.
Όλοι αυτοί έβλεπαν με ιδιαίτερη συμπάθεια και στήριζαν τις επιλογές του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, του οποίου η μητέρα, Ελένη, ήταν Ελληνίδα και χριστιανή.
Ρωμαϊκό πάνθεο: το σύβολο των ρωμαϊκών θεοτήτων καθώς και ο ναός που τις λάτρευαν
Βυζάντιο: Πήρε το όνομά του από τον οικιστή του, το Βύζαντα από τα Μέγαρα
Μια νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη-Σημεία κλειδιά του κειμένου
Τα βασικά σημεία-κλειδιά του κειμένου, οργανωμένα για εύκολη μελέτη
Κατάργηση Τετραρχίας → προσωρινή ηρεμία και ενότητα.
Δυσκολίες Ρώμης ως πρωτεύουσας:
Μακριά από τις ακριτικές περιοχές (Δούναβης, Ανατολή).
Ήταν κέντρο παγανιστικής λατρείας και συγκρούσεων.
Συνδεδεμένη με διωγμούς χριστιανών.
Αποφάσεις Κωνσταντίνου:
Μετέφερε την πρωτεύουσα στο Βυζάντιο (Νέα Ρώμη → Κωνσταντινούπολη).
Εφάρμοσε το Διάταγμα των Μεδιολάνων και στήριξε το χριστιανισμό.
Πλεονεκτική γεωγραφική θέση της Κωνσταντινούπολης:
Σταυροδρόμι Ευρώπης – Ασίας.
Ένωση Εύξεινου Πόντου με Αιγαίο και Μεσόγειο.
Σημείο εμπορικών δρόμων (Εγνατία οδός, Μικρά Ασία, Ανατολή).
Οικονομική σημασία:
Ροή αγαθών (δημητριακά, αρώματα, μπαχαρικά, μετάξι, κοσμήματα).
Μεγάλος πλούτος κατευθύνεται στην Κωνσταντινούπολη.
Πληθυσμός Ανατολής:
Κυρίως ελληνόφωνος.
Πολλοί ήταν ήδη χριστιανοί.
Στήριξη αυτοκράτορα:
Οι κάτοικοι της Ανατολής αποδέχτηκαν τις αλλαγές.
Η μητέρα του Κωνσταντίνου, Ελένη, Ελληνίδα και χριστιανή → ενίσχυσε τον δεσμό.
Μια νέα πρωτεύουσα, η Κωνσταντινούπολη-Ενδεικτικές ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου
Γιατί ο Κωνσταντίνος θεώρησε δύσκολη τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας από τη Ρώμη;
➝ Γιατί η Ρώμη βρισκόταν πολύ μακριά από τα σύνορα (Δούναβη και Ανατολή) που δέχονταν επιδρομές, αλλά και επειδή ήταν κέντρο παγανιστικής λατρείας και συγκρούσεων, καθώς και τόπος διωγμών των Χριστιανών.
Ποιο ήταν το πρώτο μεγάλο μέτρο που πήρε στη διοίκηση;
➝ Μετέφερε την πρωτεύουσα από τη Ρώμη στο Βυζάντιο.
Πώς στήριξε τη θρησκεία;
➝ Εφάρμοσε το Διάταγμα των Μεδιολάνων και στήριξε τον Χριστιανισμό, που μέχρι τότε διωκόταν.
Ποιο ήταν το επίσημο όνομα της νέας πρωτεύουσας και ποιο χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι;
➝ Επίσημο: «Νέα Ρώμη». Στην πράξη όλοι την έλεγαν Κωνσταντινούπολη και αργότερα απλώς «Πόλη».
Γιατί η θέση της Κωνσταντινούπολης θεωρήθηκε εξαιρετική;
➝ Γιατί βρισκόταν σε σημείο που ένωναν οι δρόμοι Ευρώπη–Ασία και Εύξεινο–Αιγαίο–Μεσόγειο. Επίσης ήταν κόμβος εμπορίου (Εγνατία οδός, δρόμοι προς Μικρά Ασία και Ανατολή).
Τι είδους αγαθά έφταναν από τις ανατολικές επαρχίες;
➝ Είδη πρώτης ανάγκης, αρώματα, μπαχαρικά, μετάξι και κοσμήματα.
Ποιοι κατοικούσαν κυρίως στις ανατολικές επαρχίες;
➝ Ελληνόφωνοι πληθυσμοί, οι περισσότεροι χριστιανοί.
Ποια ήταν η στάση αυτών των πληθυσμών απέναντι στον Κωνσταντίνο;
➝ Τον υποστήριζαν με συμπάθεια, καθώς συμμερίζονταν τις επιλογές του.
Ποια ήταν η μητέρα του Κωνσταντίνου και ποια η σημασία της καταγωγής της;
➝ Η Ελένη, Ελληνίδα και χριστιανή, γεγονός που ενίσχυσε τη σύνδεση του Κωνσταντίνου με τους ελληνόφωνους πληθυσμούς.
Από ποιον πήρε το όνομά του το Βυζάντιο;
➝ Από τον οικιστή του, τον Βύζαντα από τα Μέγαρα.